Maakt het Slim Warmtenet Zandweerd de wijk gasvrij?

Het antwoord is: NEE!
Het directe gasverbruik in de wijkcentrales cq. warmtehuizen en het indirecte gasverbruik voor de stroomopwekking ten behoeve van de warmtepompen komt neer op pakweg 2/3de van het bestaande gasverbruik nú. De totale gasbesparing komt slechts uit op ongeveer 1/3de van het gasverbruik.
De vraag of je daar € 232 miljoen in moet investeren voor 2.200 woningen of dat dit gigantische bedrag beter anders besteed kan worden is daarom legitiem.

Het was al bar en boos met de kosten, maar nu het project alweer € 90 miljoen duurder uitvalt, maar ook naar 40 jaar is opgerekt veranderen die cijfers natuurlijk.

Rekenkundig feit: bij een gasbesparing van 1.100.000m3 per jaar en een investering van € 232 miljoen, heeft elke bespaarde m3 gas na 40 jaar (!!) ruim € 5,00 gekost!
U leest het goed: ruim € 5,00 per m3 bespaard gas.

En dan moet het project ook nog binnen het budget en tijdsplanning worden uitgevoerd…
Samen Voor Zandweerd vindt dat onverantwoord, want er zijn betere en goedkopere alternatieven die met minder geld veel méér kunnen bereiken!

Kan je weer van het warmtenet af?

Dat hangt er vanaf. Als je een appartement of huurhuis hebt, dan is dat meestal niet mogelijk. Je verwarming is dan via je verhuurder of VvE geregeld. Ben je als particulier aangesloten op een groot warmtenet, dan kun je je meestal wel laten afsluiten.
Afsluitkosten zijn in de regel hoger dan € 5.000 en de subsidie via de ISDE is dan al verbruikt voor de warmtenetaansluiting, dus de investeringen om daarna bijv. all-electric te gaan zijn volledig voor de rekening van de bewoner.
Wat is stadsverwarming en kun je er ook vanaf? – ANWB

Wat heeft de SP Deventer met het Slim Warmtenet Zandweerd te maken?

De gemeente reageerde op de eerste bewonersbijeenkomst van bezorgde buurtbewoners in begin juni met een extra webpagina op hun website over het Slim warmtenet Zandweerd getiteld ‘Reactie op politieke partij SP’ (https://www.warmtenetzandweerd.nl/vragen-en-antwoorden/reactie-op-politieke-partij-sp).
En let op: er werd op deze pagina wederom géén enkel inhoudelijk antwoord gegeven op de vragen die wij hebben en die in de gemeenteraad door de SP zijn gesteld!
Die extra pagina is mogelijk tot stand gekomen door de aanwezigheid van enkele leden van een politieke partij en ambtenaren, die klakkeloos en kritiekloos vóór het Slim Warmtenet Zandweerd zijn en zich zo uitspreken, maar zónder inhoudelijke onderbouwing.

Hebben vele politici en gemeentebestuurders problemen met burgers die zich zorgen maken en dat uitspreken?
Behalve dat het bestuurlijk onbehoorlijk en ondemocratisch gedrag van de gemeente is, om één partij aan te pakken die gerede kritiek op de plannen en de schamele onderbouwing heeft, is het natuurlijk niet zo dat die kritiek komt van ‘alleen maar’ de SP. Die komt m.n. van de betrokken inwoners van de wijk!
Overigens stond de SP niet alleen in haar kritiek op de onderbouwing van de warmtenet-plannen. Ook DeventerNU heeft zich in de gemeenteraad kritisch uitgesproken over de oprichting van het ‘Gemeentelijk Warmtebedrijf’, waarvoor zelfs geen ordentelijk businessplan bestaat en wat volledig door de gemeente van óns geld wordt gefinancierd. Helaas is DeventerNU ‘gedraaid’ en steunt nu dit heilloze plan.

Wat kost de gasbesparing door Slim Warmtenet Zandweerd?

Uitgaande van de publieke cijfers en informatie die aan de gemeenteraad zijn verstrekt na het zomerreces en na updates bij het CBS, bedraagt de door het SWZ mogelijk te realiseren gasbesparing 1.100.000m3 gas per jaar.
Wanneer je dat met 40 jaar vermenigvuldigt kom je op een kleine 44 miljoen m3 bespaard gas.
Vóór het zomer reces waren de kosten zo’n € 120~145 miljoen.
Maar na 3 september weten we dat de kosten zijn gestegen naar maar liefst € 232 miljoen!!
Ook is de afschrijving opgerekt naar 40 jaar i.p.v. 30 jaar.
Maar de kostenstijging wordt niet goedgemaakt door de afschrijving met 10 jaar op te rekken, want als je 40 jaar lang 1.100.000 m3 gas bespaard (na 40 jaar dus 44.000.000 m3 gas totaal) voor € 232 miljoen aan totale kosten, dan kost elke bespaarde m3 aardgas nu maar liefst € 5,36 !

De vraag of dit een goede besteding van belastinggeld is, is daarom legitiem en urgent!

Is ’n warmtenet goedkoper dan gas?

Helaas kunnen wij niet steeds de meest recente gevallen laten zien. Maar Google of een AI helpt je wel.
Over de duim genomen is er echter geen min of meer vergelijkbaar warmteproject wat goed heeft uitgepakt voor de bewoners, of wat zonder enorme kostenoverschrijdingen is aangelegd. Zelfs de rekenkamer heeft ongezouten kritiek in haar rapport.

Warmtenet dit jaar 535 euro duurder dan gas – Kassa – BNNVARA
Huishoudens die zijn aangesloten op het warmtenet zijn dit jaar gemiddeld 535 euro (+43%) meer kwijt dan consumenten die nu een regulier gascontract afsluiten. Vorig jaar was een consument met stadsverwarming 309 euro (+22%) duurder uit.30 mrt 2024

Warmtenetten zijn er in soorten en maten. Lage Temperatuur (LT) en Zeer Lage Temperatuur (ZLT) in combinatie met daarop voorbereide nieuwbouw (geïsoleerd, vloerverwarming e.d.) kunnen heel goed uitpakken voor de bewoners. De meeste ervaringen met MT warmtenetten – vaak in bestaande en wat oudere bouw – zijn zacht gezegd minder mooi.
https://www.bnnvara.nl/kassa/artikelen/warmtenet-dit-jaar-535-euro-duurder-dan-gas#:~:text=Huishoudens%20die%20zijn%20aangesloten%20op,(%2B22%25)%20duurder%20uit.

Zijn er goede alternatieven voor Slim Warmtenet Zandweerd?

Het antwoord is: JA!
Er zijn vele alternatieven voor het SWZ om een gelijke of grotere besparing te realiseren of zelfs geheel van het aardgas af te gaan met lagere kosten per woning voor een groter en duurzamer effect.

Denk aan:
Goed isoleren; daar begint alles mee! Maar er is zoveel meer wat wél succesvol wordt toegepast:
– Elektrisch verwarmen
– Bodemenergie, warmtepompen, isoleren, heat-pipes & zonnepanelen
– Groen gasproductie
– en meer
De gemeenteraad is nota bene in bezit van voorstellen van bedrijven die hebben aangegeven dat zij voor minder dan € 40.000 per woning meer kunnen bereiken dan het SWZ met ruim € 100.000.

Een vraag die wij hebben: In hoeverre zijn de door de gemeente ingeschakelde consultants serieus gevraagd om andere opties goed onder de loep te nemen? Of zijn ze alleen gevraagd naar een haalbaar warmtenet (toe te rekenen)?

Is het Slim Warmtenet een politiek gedreven project?

Daar kan geen sluitend antwoord op gegeven worden, maar het heeft er alle schijn van.
Warmtenetten zijn ‘een hype’ in Den Haag en recent is de Warmtewet 2.0 aangenomen.
Het is politiek gezien dus mogelijk gewenst om warmtenetten aan te leggen.

Er is echter geen enkel bewijs ten gunste van warmtenetten (niet In Nederland noch in Duitsland), tenzij het gaat om LT (Lage Temperatuur) warmtenetten in daarop aangepaste nieuwbouw.
Het SWZ betreft echter geen LT-warmtenet – ongeacht wat de gemeente in haar brochures en flyers beweert! – en het gaat niet om nieuwbouw.

Waarom zouden er kostenoverschrijdingen plaatsvinden bij het SWZ?

Resultaten uit het verleden bieden geen enkele garantie voor de toekomst. Wat wel vaststaat is dat nog geen enkel redelijk recent aangelegd warmtenet wél binnen budget is gebleven. Kostenoverschrijdingen zijn de norm en vaak enorm!

Zelfs een technisch relatief eenvoudig project als de aanleg van een aanvoerleiding als WarmtelinQ valt bijna 2 maal zo duur uit als gedacht. Maar in meerdere Nederlandse gemeenten liepen de aanlegkosten al fors uit de hand door te optimistische aannames over deelname en tijdsplanning.
Voorbeelden helaas te over:
– Purmerend: hogere aansluitkosten, extra gemeentelijke bijdragen.
– Eindhoven: vertragingen, contractproblemen, kostenstijging.
– Groningen: verdubbeling van de kosten t.o.v. eerdere raming.
– Utrecht (LUNET): project deels stilgelegd na kostenproblemen.
– Utrecht Oversticht: project alsnog gestopt wegens kosten en betaalbaarheid, na miljoenen investeringen.
– Apeldoorn; wordt stilgehouden, maar is een gruwelijk duur drama.
– Amsterdam: recent in het nieuws met enorme kostenoverschrijding.

Oorzaken zijn legio en waren vaak voorspelbaar, zoals stijgende kosten voor staal, kunststof, energie e.d., maar ook onvoorziene obstakels in de ondergrond, de beschikbaarheid van materialen en mensen etc.

Is het een trucje om eerst met lage ramingen te beginnen, zodat je daarna niet meet terug kan en wel méér moet uitgeven? Of is het diepgewortelde incompetentie?

Toch wensen overheden vaak de kop in het zand te steken. In Deventer ging de wethouder er eerder vanuit dat een rente van 1,7% reëel is, terwijl deze toen al niet haalbaar was en de ‘lange rente’ juist in de lift zit. Realistisch? Nee dus. Daarom lijkt de rente nu aangepast naar 2%, maar ook dat is te laag!
De rente is altijd hoger dan de inflatie en de inflatie zit nu eenmaal ruim boven de 2% en de verwachting is dat de lange rente (en die is van toepassing bij 40 jaar) nog wel doorstijgt.

Waarom geen warmtenet?

Te hoge kosten, onduidelijkheid over de kosten op lange termijn en het feit dat je vastzit aan één aanbieder zijn voor veel huiseigenaren redenen om niet aan te sluiten. Je mist ook de jaarlijkse overstapbonus van € 180 tot wel € 400.
Eerder al werden trajecten voor warmtenetten stopgezet vanwege dreigende hoge kosten voor bewoners. 17 okt 2024
VEH: bijna helft huiseigenaren wil geen warmtenet – Vastgoed Actueel

Wat doet de SP?

De SP steunt bewonersinitiatieven, omdat gewone burgers altijd met een 0:3 achterstand beginnen tegenover een overheid, groot bedrijf (denk: Chemours/DuPont in de PFAS-kwestie) of andere instantie.
De SP zit sinds 2022 weer (met slechts één zetel) in de gemeenteraad van Deventer. Gelukkig hebben ze daar een goede en kritische woordvoerder op gezet met een flinke dosis gezond verstand. Hierdoor werden de onduidelijkheden in het plan voor het Slim Warmtenet Zandweerd zichtbaar.
Bij onderzoek van SP-vrijwilligers in de wijk bleek dat hun twijfels gegrond waren en breed gedeeld worden door bewoners. Samen met bezorgde bewoners van de wijk is zo het Wijkplatform Samen Voor Zandweerd ontstaan.
De rol van de SP daarin is dat zij de inwoners – verenigd in het Wijkplatform Samen Voor Zandweerd – met raad en daad ondersteunt, wat een handelsmerk is van de SP. Andere partijen hebben we in de wijk nog niet gezien of gehoord.
In de gemeenteraad blijft de SP vragen stellen om meer duidelijkheid te verkrijgen, zodat twijfels en zorgen weggenomen kunnen worden óf een beter alternatief wordt gevonden.

Overigens is de SP absoluut vóór verduurzaming en óók voor een gemeentelijk energiebedrijf, maar dan wel op basis van een goed doordacht en onderbouwd plan.

Zijn er haalbare alternatieven?

Het antwoord is luid en duidelijk: JA!

Optie Groen Gas:
De SP heeft berekend dat de gemeente groen gas kan gaan inkopen voor ongeveer € 2,00/m3.
Dat is niet goedkoop, maar vele malen goedkoper dan € 6,99/m3 die elke m3 bespaard gas gaat kosten in het Slim Warmtenet Zandweerd!

In plaats van een gemeentelijk warmtebedrijf zou de gemeente een gemeentelijk gasbedrijf of zelfs gemeentelijk energiebedrijf kunnen opzetten.
Wanneer ze dat zou doen, kan zij ook agrariërs in de omgeving stimuleren om groen gas in de gemeente op te wekken, wat hen een extra inkomstenbron geeft.

Grofweg kost een productie-installatie voor groen gas € 10 miljoen en zo’n € 2~3 miljoen per jaar en die produceert dan zo’n 6 tot 8 miljoen m3 groen gas
Om per jaar 1.100.000 m3 gas te produceren neem je dus maar een deel van die productie af!
Stimuleer dan de productie vanuit een gemeentelijk gasbedrijf, wat de productie-installatie subsidieert en daarvoor het recht verkrijgt om gas goedkoper in te kopen.
Of ga helemaal van het aardgas af en koop elk jaar 2,5 miljoen m3 groen gas voor de Zandweerd!

Dat is i.i.g. goedkoper én zekerder dan het warmtenet-plan vol onzekerheden!

Optie All-Electric:
Zowel de netbeheerder Enexis als de gemeente zeggen dat dit niet kan vanwege necongestie.
Echter, in 90% van het net is er op 90% van de tijd géén netcongestie (bron: scheidend directeur Stedin op BNR).
Dat de netcongestie in werkelijkheid een ‘virtueel probleem’ is, blijkt ook uit de ‘virtuele energie hub’ die onlangs is gecreëerd op het industrieterrein bij de A1.
Daar zijn – eenvoudig gezegd – gebruikerscontracten samengevoegd, zodat verbruikspatronen elkaar compenseren. En ziedaar! Poef! De netcongestie is weg! Maar…aan het verbruik van de bedrijven is feitelijk niets gewijzigd! Kortom, het was een papieren cq virtueel probleem!!

Nu dan Zandweerd… Mocht het zo zijn dat er inderdaad een gebrekkige transportcapaciteit is op de kabels, dan kan dit zelfs fysiek opgelost worden. Bijvoorbeeld gewoon met batterijen voor elk portiek, die overdag en ’s nachts bij weinig verbruik opladen en extra vermogen geven wanneer het wel nodig is tijdens pieken.
Ook dát kost altijd minder dan (pas op, want slechts) geraamde € 232 miljoen voor het SWZ!

En ook dit kan in de vorm van een gemeentelijk energiebedrijf wat níét failliet gaat, zoals het SWZ gegarandeerd wel zal gaan (alleen mag dat niet van de wet, dus wie gaat dat ‘gat’ betalen?).

Optie bodemenergie:
Bodemenergie is ondiepe aardwarmte, die sowieso warmer is dan de warmte uit de RZWI. Deze energiebron wordt al in Deventer gebruikt voor de woningen aan de Ceintuurbaan op het terrein van het oude ziekenhuis. Dit is een bewezen en haalbare warmtelevering die aanzienlijk meer gasvrij is!

Wat gebeurt er als het SWZ toch niet uit kan?

Een warmtenet kan en mag niet failliet gaan volgens de nieuwe warmtewet.
De ACM schrijft bovendien de maximum warmtetarieven voor.

Maar het kan financieel natuurlijk wel helemaal mislopen.
Als – en alléén áls – het SWZ binnen budget blijft, dan moet op elk huishouden gemiddeld ruim € 2.600 per jaar verhaald worden … zonder ingewikkelde toekomstberekeningen te maken waardoor die bedragen hoger worden.
Ten eerste is er vrijwel niemand die nu € 2.600 voor alleen warmte en warm water betaald.
Ten tweede is er een maximum tarief van de ACM.
Ten derde beloofde het College van B&W dat het goedkoper dan gas of op z’n minst betaalbaar moet blijven. Betaalbaar is dan echter ook het maximum tarief van de ACM minus € 0,01….
Ten vierde is het exploitatieplan erop gebaseerd dat de gemeente uiteindelijk geen ‘winst’ maakt en alleen de kosten verhaalt op de bewoners. Dus het best-case scenario is een break-even scenario. Maar door de lage ramingen van kosten en lage indexaties, is het zeer aannemelijk dat de kosten hoger uitvallen en dus dat er verlies genomen moet worden. Als er dus maar iets tegenzit, vallen de kosten hoger uit.

Stel dat de kosten toch hoger worden dan € 232 miljoen (en de praktijk leert dat dit vrij zeker het geval zal zijn) en het maximum tarief van de ACM de kosten niet dekt, dan blijft de gemeente dus verlies maken. Dit kan bij 2.200 woningen al gauw in de miljoenen lopen!

Gaat de gemeente 40 jaar lang of langer miljoenen bijleggen?
En zo ja – dit was de vraag van de SP-fractiewoordvoerder! – wie gaat dat hoe betalen?
U weet het al: dat zijn de burgers en MKB van Deventer middels hogere gemeentebelastingen, duurdere paspoorten en ID-kaarten, duurder parkeren, duurdere vergunningen, hogere leges etc. Ook voor het terras, dus een kopje koffie op het terras wordt nog duurder!

Maar als het verlies te groot is, terwijl het warmtebedrijf niet failliet mag, wat gebeurt er dan?
Als dit gebeurt, komt Deventer dan weer onder een soort curatele te staan (onder Artikel 12) en is niet langer eigen baas? De stad wordt dan financieel door een ander bestuurd.
Zoals een inspreker in een raadstafel al zei: “Zeg dan maar gedag. Dag Dickensfestijn, dag Boekenmarkt, dag Deventer op stelten, dag mooie stad!”.

Toch nemen alle andere partijen klakkeloos aan dat dit project zomaar goed gaat aflopen!